Firma „nie odczuwa krzywdy, tak jak osoba fizyczna” – tak twierdziła dotąd spora część sądów, do których wpływały pozwy o zasądzenie m.in. zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez przedsiębiorców. Ale czy rzeczywiście biznes nie może „cierpieć”?
Czy firma może domagać się zadośćuczynienia za opinię w Internecie?
Przez lata w orzecznictwie dominowało stanowisko, że zadośćuczynienie za krzywdę przysługuje wyłącznie osobom fizycznym, ponieważ tylko człowiek może odczuwać ból, cierpienie czy stres. W związku z tym sądy często odmawiały przyznania zadośćuczynienia przedsiębiorcom i spółkom, nawet gdy naruszenie ich dóbr osobistych było oczywiste.
Spór dotyczył przede wszystkim sytuacji, gdy w Internecie pojawiały się negatywne opinie o firmach, które – zdaniem przedsiębiorców – godziły w ich renomę, dobre imię lub wiarygodność na rynku.
Pytanie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku do Sądu Najwyższego
Sąd Apelacyjny w Gdańsku jednak postanowił zakończyć spór w doktrynie wystosowując pytanie do Sądu Najwyższego o udzielenie odpowiedzi na pytanie:
„czy firma może domagać się finansowego zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych od osoby prywatnej, która zamieściła opinię w Internecie.”
Rzecznik Praw Obywatelskich w uzasadnieniu swojego stanowiska w tej sprawie wskazał, że:
“skoro osoba prawna jest tworem organizacyjno-prawnym niezdolnym, by doznawać ból, cierpienie, czyli by doznać krzywdy, nie można zastosować przepisu stanowiącego podstawę prawną zadośćuczynienia za krzywdę osób fizycznych”
Argument ten przez lata był jednym z najczęściej przywoływanych w sprawach o naruszenie dóbr osobistych przedsiębiorców.
Sąd Najwyższy zmienia podejście – przełomowe stanowisko
Jednak SN miał inne zdanie i orzekł niedawno, że prawo przyznania temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (albo zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny) przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale również osobom prawnym.
Co to może oznaczać w praktyce?
firma może domagać się:
- zadośćuczynienia pieniężnego,
- zapłaty określonej kwoty na cel społeczny,
- przeprosin lub usunięcia opinii,
- odszkodowania za szkodę majątkową,
- ochrony dobrego imienia i renomy przedsiębiorstwa.
Sąd Najwyższy wskazał, że dobra osobiste osoby prawnej – takie jak renoma, wiarygodność czy dobre imię – również podlegają ochronie, a ich naruszenie może powodować realne negatywne skutki gospodarcze.
Co to oznacza dla osób wystawiających opinie w Internecie?
Nowe podejście może mieć duże znaczenie dla osób publikujących komentarze w Google, na Facebooku, forach czy portalach z opiniami.
Jeżeli opinia:
- zawiera nieprawdziwe informacje,
- narusza dobre imię firmy,
- ma charakter zniesławiający,
- jest publikowana w celu zaszkodzenia przedsiębiorcy,
firma może wystąpić do sądu nie tylko o usunięcie wpisu, ale również o zapłatę zadośćuczynienia.
Nie oznacza to oczywiście zakazu wystawiania negatywnych opinii – nadal dopuszczalna jest krytyka, jeżeli jest rzetelna, prawdziwa i oparta na faktach.
Co to oznacza dla przedsiębiorców?
Orzeczenie Sądu Najwyższego może spowodować, że firmy częściej będą korzystać z drogi sądowej w przypadku naruszenia ich dóbr osobistych w Internecie.
W praktyce może to być:
- więcej pozwów za opinie w Internecie,
- więcej spraw o naruszenie renomy firmy,
- większą ochronę wizerunku przedsiębiorców,
- możliwość dochodzenia zadośćuczynienia przez spółki.
Warto pamiętać, że wolność wypowiedzi nie wyklucza odpowiedzialności za słowo – szczególnie wtedy, gdy komentarz może realnie zaszkodzić czyjemuś biznesowi.
Pomoc prawna w tym temacie pozostaje w zakresie specjalizacji Kancelarii.
Anna Kamieniecka-Woźniak 