Co to jest wywłaszczenie?
Wywłaszczenie nieruchomości to pozbawienie albo ograniczenie prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Może nastąpić tylko na rzecz Skarbu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Wywłaszczenie nie może nastąpić na rzecz państwowych czy samorządowych osób prawnych ani innych osób trzecich np. na rzecz spółki.
Celem publicznym może być np. budowa:
- autostrady, drogi rowerowej, linii kolejowej
- lotniska, portu czy przestani morskiej
- zbiorników retencyjnych
- obiektów o znaczeniu strategicznym dla państwa
- kopalni celu poszukiwania i wydobywania złóż kopalnianych
- a nawet parków, bulwarów, promenad
Słuszne odszkodowanie, czyli jakie?
Wywłaszczenie nieruchomości następuje za zapłatą określonej sumy pieniężnej. Kwota otrzymana za pozbawienie w ten sposób prawa własności powinna odpowiadać wartości wywłaszczonej nieruchomości. Przed wydaniem stosownej decyzji organ zwykle prowadzi rokowania co do wartości nabywanych praw dla całej inwestycji – dokonuje ich wyceny. Następnie prowadzi rozmowy z obecnymi właścicielami i np. proponuję nieruchomość zamienną lub kwotę odszkodowania.
Otrzymałam decyzję ZRID. O co chodzi?
ZRID to skrót od „zezwolenie na realizację inwestycji drogowej”. Jest to najczęściej występująca decyzja administracyjna dotycząca wywłaszczenia. Wydawana jest przez:
- starostę – w odniesieniu do dróg powiatowych, gminnych lub
- wojewodę – w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich
Podstawą jej wydania jest tzw. Specustawa drogowa, czyli Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Decyzja ZRID może mieć nałożony rygor natychmiastowej wykonalności, czyli pozwala na realizację wybranych uprawnień wcześniej, bez konieczności oczekiwania na ostateczność orzeczenia.
Co to oznacza w praktyce?
Po wydaniu decyzji inwestor może zająć teren i rozpocząć prace budowlane niezależnie od tego czy strona się z tym zgadza, czy też nie. Utrudnianie lub uniemożliwianie realizacji tej inwestycji może skutkować wezwaniem np. Policji i nałożeniem na protestującego kary.
Czy można się nie zgodzić?
W zasadzie nie. Wywłaszczenie następuje niezależnie od woli właściciela gruntu.
Można jednak zaskarżyć decyzję do organów wyższego szczebla. Pamiętaj jednak, że odwołanie nie odniesie oczekiwanego skutku, jeśli wyraża tylko brak Twojej zgody na wywłaszczenie. Decyzja może zostać uchylona lub zmieniona, tylko jeśli narusza przepisy prawa. Właściciel jednak może prowadzić rozmowy dotyczące nieruchomości zamiennej lub uzyskania wyższej kwot odszkodowania.
Anna Kamieniecka-Woźniak(https://akw.legal/o-mnie/) 