Kara umowna to jedno z najczęściej stosowanych zabezpieczeń w umowach cywilnych i gospodarczych. Jej celem jest dyscyplinowanie stron do prawidłowego wykonania zobowiązania. W praktyce jednak często zdarza się, że naliczona kara jest zbyt wysoka lub nieadekwatna do sytuacji.
Czy można się od niej uwolnić? W wielu przypadkach tak – poprzez negocjacje, miarkowanie przez sąd lub wykazanie okoliczności uzasadniających jej obniżenie.
Kiedy można żądać obniżenia kary umownej?
Obniżenie kary umownej (tzw. miarkowanie kary) jest możliwe w szczególności gdy:
- zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części,
- kara jest rażąco wygórowana w stosunku do naruszenia,
- jej wysokość jest nieproporcjonalna do rzeczywistej szkody.
W takich sytuacjach dłużnik może domagać się jej zmniejszenia, również przed sądem.
Jak bronić się przed karą umowną?
W pierwszej kolejności warto przeanalizować sytuację i dokumenty umowne. Działania, które mogą pomóc:
- wykonanie zobowiązania w możliwie najszerszym zakresie,
- dokładna analiza umowy i terminów,
- sprawdzenie, czy wierzyciel nie przyczynił się do naruszenia umowy,
- negocjacje z kontrahentem.
Negocjacje z kontrahentem
W wielu przypadkach najlepszym rozwiązaniem jest rozmowa i próba ugodowego zakończenia sporu. Wierzyciel często woli:
- obniżyć karę umowną,
- rozłożyć ją na raty,
- uniknąć długotrwałego postępowania sądowego i egzekucyjnego.
Czy warto iść do sądu?
Jeżeli nie uda się osiągnąć porozumienia, sprawa może trafić do sądu. W takim przypadku:
- sąd może obniżyć karę umowną,
- ale ocenia sprawę na podstawie przedstawionych dowodów,
- brak odpowiedniej argumentacji może utrudnić wygraną.
Dlatego często warto skorzystać z pomocy radcy prawnego lub adwokata, który pomoże przygotować strategię obrony.
Czy wierzyciel może żądać więcej niż kara umowna?
Co do zasady:
- kara umowna zastępuje odszkodowanie,
- dodatkowe roszczenia są możliwe tylko wtedy, gdy umowa wyraźnie to przewiduje.
Brak takiego zapisu oznacza, że wierzyciel nie może żądać więcej niż zastrzeżona kara umowna, nawet jeśli szkoda jest wyższa.
Anna Kamieniecka-Woźniak 